Giáo dục từ xa cho phép nhiều người tiếp cận với giáo dục ngay tại nhà thông qua mạng Internet. Hình thức học tập này đang được hàng triệu người trên thế giới sử dụng mỗi ngày để phát triển bản thân. ViewSonic sẽ giúp bạn hiểu bản chất giáo dục từ xa, hình thức đào tạo, thuận lợi và thách thức trong bài viết dưới đây.
1. Khái niệm giáo dục từ xa là gì?
Theo Bách khao toàn thư mở Wikipedia, giáo dục từ xa hoặc học từ xa là việc giáo dục mà người học có thể không phải lúc nào cũng có mặt ở trường. Hay nói cách khác, giáo dục từ xa là hình thức học tập mà người học tham gia các lớp học ảo hoặc học qua video bài giảng, không cần tới các lớp học hữu hình. Họ sẽ làm bài thi trực tuyến trên hệ thống hoặc kiểm tra trực tiếp tại lớp để lấy bằng cấp/chứng chỉ. Đây cũng được xem là loại hình đào tạo từ xa tiên tiến thế giới mà được rất nhiều nước áp dụng thành công.
Hình thái đầu tiên của giáo dục từ xa là các bản tốc ký được giáo viên ghi lại và gửi qua thư cho học sinh. Ngày nay, theo sự phát triển của mạng Internet, hàng triệu người trên thế giới có thể thoải mái tham gia các khóa học tại khu vực, quốc gia cách rất xa với mình, giúp tiếp cận được nền giáo dục tiên tiến mà vẫn tiết kiệm chi phí ăn ở, đi lại,…
2. 3 hình thức đào tạo từ xa phổ biến hiện nay
Hiện nay có 3 hình thức đào tạo từ xa được ứng dụng phổ biến, mỗi hình thức có ưu nhược điểm khác nhau, người đọc tìm hiểu cụ thể dưới đây.
2.1 Hình thức hội nghị trực tuyến/đồng bộ
Học trực tuyến đồng bộ là một hình thức dạy và học trong thời gian thực, nơi giáo viên và học sinh tham gia vào lớp học ảo đồng thời. Điều này cho phép tương tác hai chiều tương tự như trong lớp học trực tiếp, giúp mang lại trải nghiệm học tập tương tác và thú vị hơn.
Ưu điểm của học trực tuyến đồng bộ
- Tương tác hai chiều trực tiếp: Học viên có thể đặt câu hỏi và nhận được phản hồi từ giáo viên ngay lập tức, giúp nâng cao sự hiểu bài.
- Quản lý học tập hiệu quả: Giáo viên có thể sử dụng các công cụ quản lý học tập để đánh giá sự tập trung của từng học viên trong lớp.
- Ứng dụng tài liệu số trực tiếp: Giáo viên có thể dễ dàng sử dụng các nguồn tài liệu trực tuyến, như video từ YouTube, để làm phong phú và sinh động hơn cho bài giảng. Ví dụ, khi học về địa lý Nhật Bản, giáo viên có thể mở video giới thiệu về văn hóa và lịch sử của nước này.
- Lưu trữ bài giảng: Các buổi học có thể được ghi lại, giúp học sinh dễ dàng xem lại nội dung và ôn tập sau này.
Nhược điểm của học trực tuyến đồng bộ
- Khó quản lý số lượng lớn học viên: Trong các lớp học đông, giáo viên có thể gặp khó khăn trong việc tương tác và quản lý từng học sinh.
- Yêu cầu sự sáng tạo từ giáo viên: Tương tự như lớp học trực tiếp, giáo viên cần sáng tạo trong phương pháp giảng dạy để tránh sự nhàm chán và đảm bảo học viên luôn duy trì sự tập trung.
Hình thức hội nghị trực tuyến/đồng bộ sẽ có sự tương tác 2 chiều giữa giáo viên và học sinh.
2.2 Hình thức học từ xa gián tiếp/không đồng bộ
Học từ xa không đồng bộ là phương thức đào tạo trong đó giảng viên quay sẵn các bài giảng dưới dạng video và tải lên hệ thống học trực tuyến. Học viên có thể truy cập và học theo tốc độ riêng của mình mà không cần tham gia các lớp học trực tiếp. Hình thức này cũng có thể kết hợp với các buổi học trực tuyến thông qua video conference để giúp học viên chuẩn bị trước khi vào lớp. Những nền tảng khóa học nổi tiếng như Coursera và Udemy thường áp dụng mô hình này.
Ưu điểm:
- Tự do thời gian và địa điểm: Học viên có thể học bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu, mang lại sự linh hoạt tối đa và tận dụng thời gian hiệu quả.
- Dễ dàng xem lại: Bài giảng video có thể được xem lại bất kỳ khi nào, giúp học viên củng cố và nắm chắc kiến thức.
- Tối ưu hóa sự tập trung: Video thường được thiết kế ngắn, từ 10-15 phút, giúp học viên dễ duy trì sự chú ý và tiếp thu nhanh hơn.
- Lựa chọn khóa học đa dạng: Học viên tự do lựa chọn khóa học phù hợp với nhu cầu cá nhân từ nhiều nền tảng khác nhau.
- Thông tin khoa học, ngắn gọn: Nội dung video được thiết kế ngắn gọn và xúc tích, tránh dài dòng, giúp học viên tiếp nhận thông tin hiệu quả.
Nhược điểm:
- Thiếu tương tác trực tiếp: Do thiếu giao tiếp hai chiều, học viên có thể cảm thấy ít động lực và dễ bị chán nản.
- Phản hồi chậm: Học viên không nhận được phản hồi tức thì từ giảng viên, ảnh hưởng đến tính liên tục của quá trình học.
Phương pháp giáo dục từ xa không đồng bộ giúp học viên học tập linh hoạt qua các tài liệu và video có sẵn trên hệ thống học trực tuyến.
Hình thức học từ xa gián tiếp/không đồng bộ cho phép người học học qua video và tài liệu được gửi lên hệ thống.
2.3 Học Tập Kết Hợp (Hybrid Learning)
Học tập kết hợp là hình thức tích hợp giữa học trực tuyến và học trực tiếp, cho phép học sinh trong cùng một lớp linh hoạt lựa chọn học tại lớp hoặc học ở nhà. Cả hai nhóm sẽ tham gia học cùng lúc theo một khung giờ cố định, tạo nên một trải nghiệm học tập thống nhất.
Ưu điểm
- Duy trì Liên Tục Việc Học: Học sinh có thể duy trì việc học một cách đều đặn, không bị gián đoạn bởi các yếu tố ngoại cảnh như dịch bệnh, thiên tai hay thời tiết xấu.
- Tăng Tương Tác Cho Người Học Ở Nhà: Học sinh học tại nhà vẫn được tham gia vào các buổi thảo luận nhóm và các hoạt động tương tác, giúp giảm cảm giác cô lập và tạo ra cảm giác như đang học tại lớp.
- Phát Triển Kỹ Năng Giao Tiếp Xã Hội: Học tập kết hợp khuyến khích sự tương tác giữa các học sinh, giúp các em rèn luyện kỹ năng giao tiếp và xây dựng mối quan hệ.
Nhược điểm
- Sự Linh Hoạt Của Giáo Viên: Giáo viên cần linh hoạt trong việc quản lý và tương tác hiệu quả với cả hai nhóm học sinh.
- Kỷ Luật Tự Giác Cho Học Sinh Tại Nhà: Học sinh học tại nhà cần có ý thức tự giác cao để tránh xao lãng và duy trì tập trung trong suốt buổi học.
Hình thức học tập kết hợp cho phép học sinh linh hoạt lựa chọn giữa học tại lớp và tại nhà.
3. Thuận Lợi và Thách Thức của Giáo Dục Từ Xa
Giáo dục từ xa, một phương thức học tập lâu đời, đã trở nên phổ biến hơn bao giờ hết trong thời kỳ đại dịch Covid-19. Nhưng đâu là những điểm mạnh và điểm yếu của mô hình đào tạo này? Hãy cùng tìm hiểu!
3.1Lợi ích của Giáo Dục Từ Xa
3.1.1. Tính Linh Hoạt Cao
Đào tạo trực tuyến nổi bật với sự linh hoạt, cho phép cả giáo viên và học viên điều chỉnh thời gian học tập phù hợp với lịch trình cá nhân. Nhờ đó, học viên có thể tham gia các khóa học mà không lo lắng về các yếu tố bên ngoài như thời tiết, giao thông hay dịch bệnh. Việc học tập dễ dàng thích nghi theo từng điều kiện cụ thể, mang lại trải nghiệm học tập thoải mái và thuận tiện.
3.1.2. Khả Năng Tiếp Cận Toàn Cầu
Chỉ với một kết nối Internet và thiết bị di động hoặc máy tính, người học có thể dễ dàng tham gia các khóa học mọi lúc, mọi nơi. Giáo dục từ xa giúp mở rộng cơ hội học tập đến các trường đại học hàng đầu thế giới. Ví dụ, học viên có thể đăng ký các khóa học từ xa từ Đại học Harvard và nhận bằng khi hoàn thành tiêu chuẩn, tiết kiệm chi phí du học mà vẫn đạt được chứng nhận quốc tế.
3.1.3. Tiết Kiệm Chi Phí
Đào tạo từ xa giúp giảm bớt chi phí di chuyển, ăn ở cho học viên và giảm bớt chi phí xây dựng cơ sở vật chất cho các tổ chức giáo dục. Bằng cách tối ưu hóa chi phí hạ tầng, các khóa học trực tuyến thường có giá thành thấp hơn so với mô hình truyền thống, đem lại sự tiết kiệm lớn cho cả người học và tổ chức.
3.1.4. Phát Triển Cá Nhân Theo Lộ Trình Riêng
Thông qua hình thức đào tạo văn bằng 2 hoặc các chương trình học khác, người học có thể linh hoạt xây dựng lộ trình học tập theo sở thích và năng lực cá nhân. Các khóa học không đồng bộ cho phép học viên tập trung vào những môn học cụ thể, từ đó có thể hoàn thành chương trình học nhanh chóng, tối ưu hóa thời gian và đạt mục tiêu cá nhân
Người học có thể chủ động gia tăng tốc độ học tập theo khả năng và nhu cầu của mình.
4. Thách thức trong giáo dục từ xa
Dù giáo dục từ xa mang đến nhiều tiện ích, nó cũng đặt ra một số thách thức quan trọng mà cả người học và giáo viên phải đối diện để duy trì chất lượng và hiệu quả học tập:
4.1 Đòi hỏi sự tự giác cao từ người học
Trong môi trường đào tạo trực tuyến, người học dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố ngoại cảnh như thiết bị điện tử, tiếng ồn, hoặc các hoạt động xung quanh. Không có sự kiểm soát chặt chẽ của không gian lớp học truyền thống, khả năng tập trung vào bài học trở nên khó khăn hơn. Điều này đặc biệt thách thức đối với những người học trưởng thành phải cân đối giữa công việc, cuộc sống cá nhân và học tập. Để học tập hiệu quả, học viên cần rèn luyện tính tự giác và kỷ luật cao, cũng như duy trì lịch trình học tập ổn định nhằm hoàn thành chương trình học thành công.
4.2 Khó khăn trong việc đánh giá mức độ tập trung của người học
Trong mô hình E-learning, giáo viên không thể trực tiếp quan sát học viên, khiến cho việc đo lường mức độ tập trung và hiểu bài trở nên khó khăn. Để giải quyết vấn đề này, các công cụ quản lý lớp học trực tuyến như hệ sinh thái myViewBoard hay phần mềm TeacherKit có thể hỗ trợ giáo viên theo dõi tiến trình học tập của từng cá nhân. Các công cụ này cung cấp nhiều tính năng hữu ích, giúp giáo viên đảm bảo chất lượng giảng dạy và điều chỉnh nội dung giảng dạy phù hợp.
4.3 Thách thức trong việc đánh giá và đảm bảo tính công bằng trong thi cử
Thi trực tuyến trong giáo dục từ xa thường đối mặt với thách thức về tính trung thực, vì học viên có thể dễ dàng truy cập vào các tài liệu bên ngoài trong khi làm bài kiểm tra. Để tăng cường tính công bằng, các cơ sở giáo dục có thể sử dụng phần mềm chống gian lận, giảm nguy cơ gian lận và đảm bảo việc đánh giá năng lực của người học một cách chính xác hơn.
